Ramai atau mungkin ada yang tidak tahu undang-undang yang terpakai yang boleh kita gunakan untuk mengambil tindakan kepada penceroboh tanah haram. Sebagai agen hartanah seperti saya juga tidak tahu secara mendalam dan kebiasaan dalam yang kami belajar adalah tentang Kanun Tanah Negara 1965 berkaitan jual beli atau pindah milik hartanah. Lazim peguam hartanah yang biasa menguruskan hal-hal berkaitan jual beli hartanah sangat pakar tentang undang-undang melibatkan hartanah.
Apa akta atau undang-undang yang kita boleh rujuk :
1. Kanun Tanah Negara 1965 (KTN)
Skop & Prinsip
Kanun Tanah Negara 1965 ialah undang-undang utama yang mentadbir urusan tanah di Semenanjung Malaysia, khususnya melibatkan tanah kerajaan, tanah rizab, dan tanah yang belum diberimilik.
Seksyen 425 KTN
- Seksyen ini memperuntukkan bahawa:
- Mana-mana orang yang menduduki, menceroboh atau membina apa-apa struktur di atas tanah kerajaan tanpa kebenaran bertulis pihak berkuasa adalah melakukan satu kesalahan jenayah.
Hukuman
Jika disabitkan kesalahan:
- Denda sehingga RM10,000, atau
- Penjara sehingga 1 tahun, atau
- Kedua-duanya sekali.
Implikasi Undang-Undang
- Kesalahan ini tidak memerlukan bukti kerosakan; memadai dengan bukti pendudukan atau pembinaan tanpa kebenaran.
- Kerajaan berhak mengambil tindakan penguatkuasaan serta-merta, termasuk perobohan binaan haram tanpa pampasan.
2.Undang-Undang Sivil (Tort Pencerobohan Tanah)
Prinsip Tort Pencerobohan
- Dalam undang-undang sivil, pencerobohan tanah (trespass to land) berlaku apabila:
- Seseorang memasuki, menduduki atau kekal berada di atas tanah milik orang lain tanpa keizinan sah, sama ada dengan atau tanpa pembinaan.
- Kerosakan fizikal tidak perlu dibuktikan untuk mewujudkan liabiliti.
Hak Pemilik Tanah
- Pemilik tanah berdaftar mempunyai hak eksklusif ke atas tanah tersebut dan boleh mengambil tindakan sivil terhadap penceroboh.
Kuasa Mahkamah
Mahkamah sivil boleh mengarahkan:
a) Perintah pengosongan tanah (eviction order / injunction),
b) Perintah meruntuhkan binaan haram atas kos penceroboh,
c) Bayaran ganti rugi, termasuk:
Ganti rugi am (kerana pencerobohan),
- Ganti rugi khas (kehilangan hasil, sewaan, atau kerosakan),
- Dalam kes tertentu, ganti rugi teladan (exemplary damages).
3. Tindakan Praktikal yang Boleh Diambil
A. Jika Tanah Kerajaan / Tanah Rizab
Laporan rasmi kepada:
- Pejabat Tanah dan Galian (PTG) / Pejabat Daerah dan Tanah (PDT),
- Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) jika melibatkan struktur binaan.
- Permohonan tindakan penguatkuasaan Seksyen 425 KTN.
- Notis pengosongan dan perobohan binaan haram oleh pihak berkuasa.
- Pendakwaan jenayah ke atas penceroboh (jika perlu).
B. Jika Tanah Persendirian
Surat tuntutan (Letter of Demand) kepada penceroboh.
Failkan saman sivil di Mahkamah Sesyen atau Mahkamah Tinggi.
Mohon:
- Injunksi sementara / kekal,
- Perintah pengosongan,
- Perintah runtuhan binaan,
- Tuntutan ganti rugi.
- Lantik juruukur tanah berlesen untuk pengesahan sempadan (jika dipertikaikan).
Pencerobohan tanah dan pembinaan haram merupakan pelanggaran serius terhadap hak milik tanah di Malaysia. Undang-undang menyediakan dua saluran tindakan serentak:
-
Jenayah di bawah Kanun Tanah Negara 1965 bagi tanah kerajaan, dan
-
Sivil melalui tuntutan tort pencerobohan bagi melindungi hak pemilik tanah persendirian.
Tindakan awal yang tegas, disokong bukti dokumentari dan penguatkuasaan undang-undang, adalah kunci bagi mengelakkan pencerobohan berlarutan serta mengekalkan kedaulatan undang-undang tanah negara.
Apa tindakan pertama yang perlu dilakukan pemilik tanah apabila tanah mereka telah diceroboh dengan binaan haram atau apa-apa tujuan yang jelas dan nyata?
1. Sahkan Hak Milik & Sempadan Tanah (LANGKAH PALING PENTING)
Tindakan:
Dapatkan geran tanah (hak milik berdaftar) yang terkini.
Sahkan:
- Nombor lot,
- Keluasan,
- Pelan akui / pelan ukuran.
- Jika perlu, lantik Juruukur Tanah Berlesen untuk menanda sempadan sebenar.
Tujuan Undang-Undang:
- Mengelakkan dakwaan salah faham sempadan.
- Menjadi bukti utama dalam sebarang tindakan sivil atau penguatkuasaan.
👉 Tanpa pengesahan ini, tindakan seterusnya boleh dipertikaikan di mahkamah.
2. Kumpul & Rekod Bukti Pencerobohan
Tindakan:
Ambil:
- Gambar dan video binaan haram,
- Tarikh, masa dan lokasi jelas,
- Anggaran keluasan diceroboh.
Kenal pasti:
- Siapa penceroboh (jika diketahui),
- Jenis binaan (rumah, stor, pagar, kilang, dll).
Tujuan Undang-Undang:
- Menyokong tuntutan tort pencerobohan.
- Memudahkan tindakan penguatkuasaan oleh pihak berkuasa.
3. Tentukan Status Tanah (Kerajaan atau Persendirian)
Ini menentukan saluran undang-undang yang betul:
A. Jika Tanah Persendirian
- Pemilik mempunyai locus standi penuh untuk bertindak.
- Saluran utama: Undang-undang sivil (mahkamah).
B. Jika Tanah Kerajaan / Rizab (anda pemegang pajakan / kebenaran)
Laporkan kepada:
- Pejabat Tanah & Galian (PTG) / Pejabat Daerah & Tanah (PDT).
- Saluran utama: Penguatkuasaan Kanun Tanah Negara 1965 (Seksyen 425).
4. Hantar Surat Tuntutan (Letter of Demand – LOD)
Ini ialah tindakan rasmi pertama terhadap penceroboh.
Kandungan asas LOD:
- Pengesahan anda pemilik sah tanah,
- Butiran pencerobohan,
- Arahan:
- Hentikan pencerobohan,
- Kosongkan tanah,
- Robohkan binaan haram,
- Tempoh masa (contoh: 7 atau 14 hari),
- Amaran tindakan undang-undang jika gagal patuh.
Tujuan Undang-Undang:
- Bukti anda bertindak secara berhemah dan munasabah.
- Mengukuhkan kedudukan anda di mahkamah.
5. Buat Laporan Rasmi kepada Pihak Berkuasa (Selari dengan LOD)
Tindakan:
Laporan kepada:
- Pejabat Tanah (isu pencerobohan),
- PBT (isu binaan tanpa kelulusan),
- Polis (jika berlaku ugutan, vandalisme atau konflik).
Tujuan Undang-Undang:
- Mewujudkan rekod rasmi.
- Mempercepatkan tindakan penguatkuasaan/perobohan.
6. JANGAN Ambil Tindakan Sendiri (Self-Help)
Elakkan:
- Merobohkan binaan sendiri,
- Menghalau secara paksa,
- Memotong bekalan air/elektrik,
- Mengunci atau merosakkan harta penceroboh.
❗ Risiko Undang-Undang:
- Anda boleh disaman balik,
- Berpotensi kes jenayah (khianat, ugutan, kekerasan).
Secara ringkasnya urutan tindakan pertama yang perlu dilaksanakan : (Praktikal & Selamat)
1️⃣ Sahkan geran & sempadan
2️⃣ Kumpul bukti pencerobohan
3️⃣ Kenal pasti status tanah
4️⃣ Hantar Letter of Demand
5️⃣ Laporan kepada PTG/PDT/PBT
6️⃣ Sedia failkan tindakan mahkamah jika gagal patuh
Tindakan pertama yang betul bukan menghalau, tetapi mengesahkan hak dan mendokumentasikan pencerobohan. Ini meletakkan pemilik tanah pada kedudukan undang-undang yang kukuh, mengelakkan risiko saman balas, dan mempercepatkan perintah pengosongan serta perobohan binaan haram secara sah.
